Բանակցություններ առանց հավասարակշռության. ինչու են Թեհրանն ու Թրամփը դեռևս էսկալացիայի մեջ — MEM

Իրանի, ԱՄՆ-ի և Իսրայելի միջև պատերազմի մեկնաբանության ամենամեծ սխալն այն ենթադրությունն է, թե Թեհրանը սկզբունքորեն հրաժարվում է բանակցություններից, գրում է Middle East Monitor-ը։

«Դա այդպես չէ։ Թեհրանը մերժում է այնպիսի բանակցությունները, որոնք թույլ կտային ամրագրել պատերազմի հետևանքով առաջացած անհավասարակշռությունը։ Մինչ հակամարտությունը կարելի էր պատկերացնել գործարք պատժամիջոցների, միջուկային սահմանափակումների և տարածաշրջանային դեէսկալացիայի վերաբերյալ, ապա պատերազմի սկսվելուց հետո բանակցությունների նշանակությունը փոխվել է։ Այն, ինչ Իրանն այժմ տեսնում է բանակցությունների սեղանին, շատ ավելի խիստ է. համաձայնել ռազմական ճնշմանը, հրաժարվել զսպման հիմնական գործիքներից և հավատալ, որ նույն տարածաշրջանային կարգը, որը չկարողացավ պաշտպանել իրեն, հանկարծ կսկսի երաշխավորել իր անվտանգությունը»,- գրում է լրատվամիջոցը։

Ինչպես ընդգծվում է հոդվածում, Թեհրանի տեսանկյունից դա դիվանագիտություն չէ, այլ զինաթափում՝ կրակի տակ։

«Պետությունը, որը համարում է, որ գտնվում է էկզիստենցիալ դիմակայության մեջ, չի կարող հրաժարվել այն գործիքներից, որոնք այժմ դիտարկում է որպես գոյատևման նվազագույն պայմաններ։ Միջնորդության մասին վերջին հաղորդումները մատնանշում են նույն ուղղությունը. Թեհրանը պահանջում է երաշխիքներ հարձակումների վերսկսման դեմ և հրաժարվում է ցանկացած գործարքից, որը զրկում է իրեն զսպման մնացած միջոցներից։ Սա է՛լ ավելի մեծ նշանակություն ունի, քանի որ ռազմավարական պատկերն այժմ տարածվում է ոչ միայն Իսրայելի, այլև Պարսից ծոցի միապետությունների վրա»,- գրում է MEM-ը։

Ըստ հոդվածի հեղինակ Մահդի Նիկսեֆաթ Մոթլագի, հարցն այն չէ, թե արդյոք Իրանը կարող է դադարեցնել ռմբակոծությունները։

«Հարցն այն է, թե արդյոք հետպատերազմյան որևէ համաձայնագիր Իսրայելին կթողնի գերիշխող դիրք էսկալացիայում, Պարսից ծոցին՝ ԱՄՆ-ի կողմից աջակցվող անվտանգության վահան, իսկ Իրանին՝ ավելի քիչ հրթիռներ, ծովային ազդեցության ավելի քիչ լծակներ և տարածաշրջանային ավելի թույլ ազդեցություն, քան նախկինում։ Այս պայմաններով սկսված բանակցությունները չէին վերացնի պատերազմի տրամաբանությունը. դրանք դրան պաշտոնական կարգավիճակ կտային։ Ահա թե ինչու Թեհրանի ռազմական մեթոդը կենտրոնացած է ժամանակի վրա»,- պարզաբանվում է հոդվածում։

Հեղինակի կարծիքով, Իրանը գիտի, որ ամերիկա-իսրայելական կոալիցիայի նկատմամբ դասական հաղթանակն անիրատեսական է։

«Նրա խնդիրն այլ է. ոչ թե վճռական հաղթանակ տանել, այլ կանխել վճռական պարտությունը և պատերազմը վերածել քաղաքական ու տնտեսական մրցակցության, որին հակառակորդների համար ավելի դժվար կլինի դիմանալ։ Այս իմաստով ռեսուրսների սպառումը Թեհրանի համար ճակատագիր չէ, այլ գործիք։ Իրանի նպատակն է ձգձգվող հակամարտությունը վերածել ծախսերի վերաբաշխման մեխանիզմի՝ ի վնաս նավագնացության, ապահովագրության, էներգետիկ շուկաների, Պարսից ծոցի ենթակառուցվածքների և, ի վերջո, Միացյալ Նահանգների ներքաղաքական համբերության»,- ասվում է հոդվածում։

Այսպիսով, ըստ հեղինակի, Հորմուզի նեղուցում և դրա շուրջ վերահսկվող խափանումները պարզապես վրեժխնդրություն չեն։ Դա ճնշման լծակ է։ Նպատակն է պատերազմի շարունակման գինն անշեղորեն բարձրացնել, որ մյուս կողմը սկսի ելք փնտրել նախքան Իրանի կորուստների ռազմավարական առումով անդառնալի դառնալը։

Պարսից ծոցի պետությունները վախենում են անվերահսկելի էսկալացիայից, քանի որ դրա համար ահռելի գին կվճարեն։ Սակայն տարածաշրջանային կարգը, որը նրանցից շատերը դեռ նախընտրում են, նախատեսում է նաև Իրանի թուլացում և Իսրայելի ու ԱՄՆ-ի հաստատուն առավելություն անվտանգության հարցում։

Ըստ հոդվածի հեղինակի, ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը էսկալացիայի չի գնում պարզապես այն պատճառով, որ նախընտրում է պատերազմը։ Նրան էսկալացիայի է մղում պատերազմի այն կառուցվածքը, որն ինքն արդեն ընտրել է։

«Հենց որ Սպիտակ տունը Ամերիկայի նկատմամբ վստահությունը կապեց Հորմուզի նեղուցի բացման, Իրանին կարգի հրավիրելու և զսպման մեխանիզմների վերականգնման հետ, հանգիստ դադարը դարձավ քաղաքականապես վտանգավոր։ Յուրաքանչյուր սահմանափակ հարված, որը չի կարողանում կոտրել Թեհրանին, ավելի ուժգին հարվածի անհրաժեշտություն է առաջացնում։ Այս իմաստով էսկալացիան դառնում է անավարտ էսկալացիայի հետևանք։ Սա այն ռազմավարական թակարդն է, որում այժմ գտնվում է Թրամփը։ Եթե նա շատ շուտ նահանջի, ռիսկի կդիմի թույլ երևալ դաշնակիցների, շուկաների և իր սեփական քաղաքական հենարանի առջև։ Եթե նա շատ հեռուն գնա, է՛լ ավելի կմոտենա ճահճին»,- նշում է նա։

Լրահոս

Օրացույց

Մարտի 2026
Ե Ե Չ Հ Ու Շ Կ
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031