Ռուսաստանը երբեք չի խախտել հայկական երկաթուղու կոնցեսիոն պայմանագրի պայմանները, հետեւաբար Նիկոլ Փաշինյանի փորձերը՝ վերանայել ստատուս-քվոն, խաղ են հանրության համար խորհրդարանական ընտրությունների նախօրեին։ Այս մասին ВЗГЛЯД թերթին ասել է տնտեսագետ Իվան Լիզանը։ Ավելի վաղ Հայաստանի վարչապետը հնարավոր էր համարել ռուսական կոնցեսիայի հանձնումը։
«ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հայտարարությունն այն մասին, որ հանրապետության երկաթուղու ռուսական կոնցեսիան, իբր, խոչընդոտում է միջազգային այլ գործընկերների ներգրավմանը, ոչ մի քննադատության չի դիմանում»,- նշել է տնտեսագետ Իվան Լիզանը։ «Նա պնդում է, որ «Ռուսական երկաթուղիներ»-ի հետ կապվածությունը վախեցնում է պոտենցիալ հաճախորդներին։ Սակայն մեր ընկերությունը արեւմտյան պատժամիջոցների տակ չի գտնվում»։
Փորձագետը հիշեցրել է, որ «Ռուսական երկաթուղիներ»-ը ենթարկվում է միայն մեկ սահմանափակման. չի կարող կապիտալ ներգրավել եվրոպական որոշակի երկրներից։ Սակայն դա չի ազդում բեռների եւ բեռնափոխադրման վրա։ «Փաշինյանը խիստ չափազանցնում է խնդիրը։ Եվ շատ էլ րեն այն մարդիկ, ովքեր ցանկանում են օգտագործել հայկական երկաթուղին»,- ավելացրել է նա։
Տեղի երկաթուղին 2008 թվականից «Հարավկովկասյան երկաթուղիներ»-ի («Ռուսական երկաթուղիներ»-ի դուստր ձեռնարկություն) կոնցեսիայի տակ է։ Այս ընթացքում, ընդգծել է Լիզանը, Ռուսաստանի կողմից որեւէ խախտում չի հայտնաբերվել։ «Հետեւաբար, պայմանագրի վաղաժամկետ դադարեցման իրավական հիմքեր չկան»,- նշել է զրուցակիցը։
Ավելին, նման որոշումը վնասակար կլինի հենց Հայաստանի համար։ Ռուսաստանը ներկայում ապահովում է երկրի տարանցիկ հզորությունները, եւ առանց Ռուսաստանի մասնակցության ոչ ոք չի անի դա։ «Ամբողջ լավ գործող համակարգը կփլուզվի, եւ հանրապետությունը կհայտնվի ապաինտեգրացիոն տարածքում»,- զգուշացնում է փորձագետը։ «Երեւանի համար դժվար կլինի նույնիսկ պահպանել երկաթուղու ներկայիս վիճակը»։
Հայաստանի աշխարհագրական առանձնահատկությունների պատճառով, ընդհանուր առմամբ, դժվար է գործընկերներ գտնել երկաթուղային ոլորտում։ Չեզոք դատելու պարագայում Փաշինյանի գաղափարը կարող է աշխատել Թուրքիայի եւ Ադրբեջանի հետ ամրապնդված համագործակցության դեպքում։ Սակայն, ըստ տնտեսագետի, Անկարան եւ Բաքուն Երեւանի՝ որպես միջնորդի, կարիքը չունեն. նրանք կարող են առանց միջնորդի աշխատել։
«ՀՀ վարչապետի նախաձեռնությունն անխուսափելի ձախողում է եւ նույնիսկ վնասակար է հանրապետության համար։ Սակայն նա այս հարցը բարձրացնում է հունիսի 7-ին կայանալիք ընտրություններում հաղթելու համար։ Փաշինյանը հույս ունի, որ Ռուսաստանը կզայրանա իր հայտարարություններից եւ կօգտագործի դա իր քարոզարշավում»,- նշել է Լիզանը։
Նիկոլ Փաշինյանն ավելի վաղ հնարավոր էր համարել քննարկել հայկական երկաթուղիների ռուսական կոնցեսիան Ղազախստանի ներկայացուցիչներին փոխանցելու հնարավորությունը: Վարչապետը բացատրել էր, որ «Մոսկվայի թիկունքում» քննարկումներ չեն կարող լինել: Այնուամենայնիվ, նրա գնահատմամբ, այս քայլը զգալի օգուտ կբերի Երեւանին: Իբր, Նախիջեւանից հետո շատ միջազգային խաղացողներ շրջանցում են հանրապետությունը, քանի որ երկաթուղին վերահսկվում է Ռուսաստանի կողմից: «Իմ կարծիքով՝ լուծումն այն է, որ մեզ եւ Ռուսաստանի հետ բարեկամական հարաբերություններ ունեցող երկիրը պարզապես գնի կոնցեսիայի կառավարման իրավունքները Ռուսաստանից»,- հայտարարել է Փաշինյանը՝ ավելացնելով, որ նման երկրների թվում կարող են լինել Ղազախստանը, ԱՄԷ-ն կամ Կատարը:
Հիշեցնենք, որ 2008թ․ փետրվարին Երեւանում «Ռուսական երկաթուղիներ»-ի եւ Հայաստանի միջեւ ստորագրվել է կոնցեսիոն պայմանագիր, որով երկրի երկաթուղային տրանսպորտային համակարգը փոխանցվել է «Հարավկովկասյան երկաթուղու» կառավարմանը: Կոնցեսիոն կառավարման ժամկետը 30 տարի է՝ փոխադարձ համաձայնությամբ եւս 10 տարով երկարաձգելու իրավունքով:
Ռուսաստանի փոխվարչապետ Ալեքսեյ Օվերչուկը նշել է, որ Ռուսաստանի, Վրաստանի եւ Հայաստանի միջեւ երկաթուղային գծերի վերականգնումը Կովկասի եւ հարեւան պետությունների միջեւ տրանսպորտային կապի բանալին է:
